‘Wij dwazen en onzinnigen,…

‘Wij dwazen en onzinnigen,…

….wij die niet weten waarom wij leven.’ Woorden van Louis Couperus uit diens ‘Ongebundelde werk’ die een zeer sterke associatie met Friedrich Nietzsche oproepen. Het is de titel van een artikel uit de Arabesken van december 2023, het tijdschrift van het Louis Couperus Genootschap, een bespreking die 22 februari 2020 op deze website verscheen (zie: Couperus en Nietzsche). Ik schreef dit artikel naar aanleiding van de biografie over Louis Couperus uit handen van Rémon van Gemeren uit 2016 (Uitg. Prometheus)….

Lees Meer Lees Meer

Nietzsche als ’thema’ in de NRC

Nietzsche als ’thema’ in de NRC

In de NRC van vandaag, vrijdag 24 november, zijn in de Cultuur & Boeken bijlage een kleine vier pagina’s gevuld met tekst en beeld over Nietzsche. Het eerste artikel is uit de hand van Rosan Hollak.  Zij bezocht onlangs in Weimar de tentoonstelling ‘Nietzsche Privat’ (zie ook mijn aankondiging: Nietzsche Privat, eine unmögliche Ausstellung) en verwoordt in haar relaas de verbinding die zij voelde met de vervlogen tijden van Friedrich Nietzsche. Een stoel waar Nietzsche op heeft gezeten, de spiegel waarin…

Lees Meer Lees Meer

Nietzsche, Nexus en NieuwWij

Nietzsche, Nexus en NieuwWij

Wijzen op de waarde van Nietzsches inzichten en teksten kan onbedoeld een aureool van ‘gelijkhebberij’ krijgen. Daarvoor is Nietzsche wereldwijd al miljoenen keren in verkeerd gebruik van citaten zoals de ‘Übermensch’ postuum gestraft. Bovendien is dat ook niet de intentie van deze website. Wel om zijn denkwereld actueel te houden waarmee we telkens weer moeten vaststellen welke actualiteitswaarde zijn gedachten hebben. In een tijdperk waarin leegte, zinloosheid en nihilisme soms als enige stippen op de horizon lijken te staan kan…

Lees Meer Lees Meer

Nietzsche en Van Gogh op de aanstaande Nexus Conferentie

Nietzsche en Van Gogh op de aanstaande Nexus Conferentie

Het moet in het imaginaire en misschien wat kafkaëske ‘Rustoord voor Rusteloze Geesten’ een feest van herkenning zijn geweest tussen de literatuur minnende Vincent van Gogh en Friedrich Nietzsche, de denker die zijn hele leven de kunsten meer dan een warm hart toedroeg. In het boeiende essay van Rob Riemen dat hij schreef ter gelegenheid van de Nexus conferentie 2023 (dat weer ter ere van het vijftigjarig jubileum van het Van Gogh Museum) zou de ontmoeting tussen beide heren onherroepelijk…

Lees Meer Lees Meer

Het nut van Nietzsche in moderne tijden van crisis

Het nut van Nietzsche in moderne tijden van crisis

Wanneer een inleiding van een scriptie de titel ‘Het nut van Nietzsche in moderne tijden van crisis’ draagt zou je nog twee kanten op kunnen denken: een lichte toespeling op ‘Vom Nützen und Nachteil der Historie für das Leben’ of een verwijzing naar een daadwerkelijk nut om Nietzsche te lezen in deze tijden van crisis. Wie wil weten welke kant het opgaat leest eenvoudig de scriptie van Jonathan Janssen uit 2020: ‘De eeuwige terugkeer van crisis’ met als ondertitel ‘Hoe Friedrich…

Lees Meer Lees Meer

Joris Roelofs: Nietzsche als improvisator

Joris Roelofs: Nietzsche als improvisator

‘Unser Leben ist oftmals streckenweise eine poetische Improvisation, und man muß nur Phantasie mitbringen, um es als solche zu empfinden.’ Dit citaat uit een brief van een 19-jarige Nietzsche aan zijn zus is een prikkelende uitspraak aan het begin van een interessante beschouwing die Joris Roelofs over improvisatie, muziek en Nietzsche schreef. De internationaal alom bejubelde Nederlandse jazz-saxofonist, fluitist, klarinettist en componist Joris Roelofs is niet alleen een getalenteerd musicus maar ook een gepassioneerde Nietzsche lezer én kenner. Al eerder…

Lees Meer Lees Meer

Het ziekste dier

Het ziekste dier

Wanneer ziekelijkheid de keerzijde van ‘moedig, rijk en vol van mogelijkheden’ is, dan lijkt het een kwestie van zoeken om de keerzijde van die ziekelijkheid te vinden. Wie wil er immers ziek door overvloed of verarming worden? De huidige crises lijken in diagnose en prognose soms op ziekten, zowel in maatschappelijke zin als individueel. Maar is er sprake van vooruitgang of beschaving zonder een crisis, dat van oudsher een keerpunt behelst en niet de actuele negatieve connotatie? Paul van Tongeren schreef 25 jaar terug…

Lees Meer Lees Meer

Hameren op Paulus

Hameren op Paulus

In het juli-augustus 2022 nummer Filosofie Tijdschrift van de Stichting Filosofie, staat vanuit diverse filosofische invalshoeken de historische figuur Paulus centraal. Tuur de Beer heeft in die context in dit nummer een interessant en verhelderend gesprek met de Denker des Vaderlands Paul van Tongeren over de positie van Paulus en Jezus in de werken van Nietzsche. Waar is die stevige kritiek, die aanval op het christendom die zo uitdrukkelijk en kenmerkend aanwezig is in de gedachten van Nietzsche, in beginsel op gestoeld? …

Lees Meer Lees Meer

Als in een honderdvoudige spiegel

Als in een honderdvoudige spiegel

Van de vorig jaar zomer overleden Vlaamse filosoof Erik Oger, voormalig hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Antwerpen, is bij Uitgeverij Pelckmans een boek over Nietzsches perspectivische schrijven uitgekomen. Paul van Tongeren las deze nieuwe aanwinst met de uitnodigende titel ‘Als in een honderdvoudige spiegel’ en schreef voor Filosofie & Praktijk 43 nr. 3. onderstaand artikel: Erik Oger heeft ons een prachtig boek nagelaten. Het is inderdaad een nalatenschap: de auteur stierf onverwacht, terwijl hij nog aan het boek werkte….

Lees Meer Lees Meer

De mens zichzelf een vraagstuk

De mens zichzelf een vraagstuk

De Franse denker Gabriel Marcel (1889-1973) die naast schrijver van tientallen toneelstukken en muziekcriticus zichzelf vooral als ‘filosoof van de existentie’ zag (*), reflecteerde vanuit zijn christelijke standpunt in zijn ‘L’Homme Problématique‘ uit 1955 op Nietzsches ‘Dood van God’. Onderstaand artikel komt uit de Nederlandse uitgave ‘De mens zichzelf een vraagstuk’ uit 1956 dat her en der nog antiquarisch te verkrijgen is. De titel werpt de gedachte op dat er eveneens enige associatie met de huidige tijd te bespeuren is. Het antwoord op die…

Lees Meer Lees Meer